En iyi içme suyu hijyeni için 10 ipucu
Gönül rahatlığıyla içme suyu keyfi
1. Kalite kayıplarının nedenleri
İçme suyu kalitesindeki bir bozulma, diğerlerinin yanı sıra borulama tesisatı, uygun olmayan malzemelerle temas, daha az kullanılan hat bölümlerinde durgunluk ve/veya izin verilmeyen ısınma nedeniyle ortaya çıkabilir. İçme suyu tesisatında bu etkenler göz ardı edilirse, bakteri üremesi teşvik edilir.
Bu, sağlık açısından zararlara ve hatta beden ve yaşam için bir tehlikeye yol açabilir.
SANHA® borulama sistemleri, kullanılan malzemeye yönelik yüksek gereklilikleri eksiksiz karşılar. Uygulama durumuna ve içme suyunun özelliklerine bağlı olarak, her zaman ihtiyaca uygun bir çözüm sağlayan ve içme suyu kalitesinin en iyi şekilde korunmasını temin eden premium paslanmaz çelik, bakır, kurşunsuz silisyum içeren bakır alaşımları ve/veya plastikten oluşan sistemlerimiz mevcuttur.
İçme suyu tesisatlarında bağlantı parçaları ve borular için kullanılan malzemenin yanı sıra, montaj tekniği de çok önemli bir rol oynar. Hijyene uygun malzemelerin ve tesis bileşenlerinin doğru seçimine ek olarak, elbette hijyene uyarlanmış bir tesis planlaması, bir içme suyu tesisatının kalite, dayanıklılık ve sürdürülebilirliği için temel bir ön koşuldur. Son yıllarda, bilimsel araştırmalar sayesinde, içme suyundaki bakterilerin çok daha fazla enfeksiyondan sorumlu olduğu şimdiye dek varsayıldığından giderek daha net hale gelmiştir.
Bu nedenle mühendislerin, uygulayıcıların ve işletmecilerin, kullanım noktalarında her zaman hijyenik bakımdan kusursuz, saf içme suyu sağlanmasını güvence altına almak için bakışlarını giderek daha fazla bu “mikrobiyolojik soruna” yöneltmeleri gerekir. Aşağıdaki açıklamalar, planlayıcıya, uygulayıcıya ve işletmeciye, içme suyu tesisatları için ilgili indikatör bakteriler, hijyene uygun montaj yöntemleri ve usulüne uygun devreye alma hakkında genel bir bakış sunmayı amaçlamaktadır.
2. Kurşunsuz içme suyu tesisatı
Güncel düzenleyici gelişmeler nedeniyle kurşunsuz malzemelerin önemi daha da artıyor - ve harekete geçme ihtiyacı acildir. Gözden geçirilmiş AB İçme Suyu Direktifi, ECHA listesinin yeniden düzenlenmesi (bkz. aşağıda) ve ulusal düzenlemelerin yakında kademeli olarak uyarlanmasıyla, içme suyuyla temas eden malzemelere yönelik gereklilikler bir kez daha sıkılaştırılmaktadır. Bugüne kadar izin verilen çok sayıda (bakır) alaşım bundan böyle içme suyu alanında kullanılamayacak ve bu amaçla piyasaya arz edilmesine dahi izin verilmeyecektir.
Planlamacılar, tesisatçılar ve işletmeciler bu gereklilikleri yeni inşaat, tadilat ve modernizasyon projelerinde şimdiden dikkate almak zorundadır. Uygun kurşunsuz malzemelere erken geçiş, planlama ve yatırım güvenliği sağlar, sonradan yapılacak uyarlamaları önler ve yasal gerekliliklere uzun vadede uyumu destekler; zira bir stok rotasyonu birkaç yıl alabilir.
3. İçme suyu kalitesinin değerlendirilmesi için gösterge bakterileri
Lejyonella
Kolibasili (E.coli)
Bu bakteri insan ve hayvan bağırsaklarında bulunur; içme suyunda yeri yoktur. Bununla birlikte, kontaminasyonla ilgili raporlar zaman zaman gündeme gelmektedir. Özellikle tarımsal kullanımın yoğun olduğu kırsal bölgelerde yeraltı suyuna karışma meydana gelebilir. Bu bakteri; mide-bağırsak komplikasyonlarının yanı sıra apandisit ve karın zarı iltihabına yol açar. Benzer şekilde etki gösteren bir başka fekal mikrop olan enterokoklar ise ayrıca özellikle uzun bir yaşam süresine sahiptirler.
Psödomonadlar
Bu bakteri bir soğuk su mikrobudur. Özellikle akışın zayıf olduğu ya da seyrek gerçekleştiği boru hattı bölümleri etkilenebilir. Bu durum hatalı planlanmış veya eski boru sistemlerinde ortaya çıkar (durgunluk). Tehlikeler: Zatürre veya idrar yolu enfeksiyonları.
Biyofilm
Biyofilmler bir bakteri veya tekil mikrop değil, diğer organizmalara besin sağlayan bir tabakadır. Bu nedenle biyofilmler için bir sınır değeri yoktur; yalnızca belirli mikroplar için vardır. Her boru hattında çok kısa sürede oluşurlar. Her durumda sağlığa zararlı değildirler. Aksine, kısmen borunun iç yüzeyini korur ve hatta suyun temiz kalmasına yardımcı olurlar. Biyofilmin oluşumu ve bileşimi pH değerine ve su sıcaklığına da bağlıdır. Bununla birlikte, lejyonella gibi (bkz. yukarıda) sağlığı tehdit eden bakterilerin yerleşmesini de kolaylaştırabilirler.
4. İçme suyu tesisatlarında (organik) malzemeler
- Plastikler ve silikonlar için hijyen gerekliliklerini içeren KTW yönergeleri,
- Kaplama yönergeleri
- Elastomer yönergeleri
Yağlayıcılar için yönergeler ile ihmal edilebilirlik kılavuzları, küçük miktarlarda bulunan ve normalde içme suyuna geçmeyen maddeleri değerlendirmek için kullanılır. Buna katalizörler ve başlatıcılar, iplik ve dokumaların yüzey işlemleri, katkı maddeleri için çözücüler ve diğer yardımcı maddeler dahildir.
KTW yönergesi 21 Mart 2021'den itibaren "İçme suyu ile temas eden plastikler ve diğer organik malzemelerin değerlendirilmesine ilişkin temel esaslar" ile değiştirilecektir. Ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle geçiş hükümleri iki yıl uzatılmıştır. UBA'nın metalik malzemelere yönelik değerlendirme esasları ise halihazırda bağlayıcıdır.
Özellikle organik malzemelerin kullanımı söz konusu olduğunda, mikroorganizmalara bir besi ortamı sağlanmaması güvence altına alınmalıdır. Buna EPDM contalar gibi organik malzemeler örnektir. SANHA® tarafından contalarda kullanılan tüm organik malzemeler bu nedenle MPA Dortmund'da DVGW Çalışma Sayfası W 270'e göre gerekli kimyasal ve mikrobiyolojik testlerden düzenli olarak geçmektedir.
Böylece SANHA® montaj sistemlerinde yalnızca en yüksek kalite malzemelerin kullanılması ve içme suyu kalitesinin olumsuz etkilenmesinin önlenmesi sürekli olarak güvence altına alınır.
5. En uygun malzemeler & sistemler
- akışa elverişli tasarlanmış dirsekler,
- T parçaları ve dişli bağlantı elemanları,
- duvar dirsekleri veya duvar bağlantı plakaları,
- CuSi ve paslanmaz çelikten üretilmiş premium çiftli duvar plakaları
6. Tüm tarafların yoğun iş birliği
Aslında evet. Yine de iş birliğinin önemi yeterince sık vurgulanamaz; çünkü yalnızca pek çok hususa dikkat edilmesi gerekmiyor, aynı zamanda çok şey de riske atılıyor.
Bu olguyu herkes bilir: Tüm taraflar aslında iyi iş birliği yapar, ancak bir bölümde ya da alt projede herkes diğerinin yetkili olduğunu ya da ilgileneceğini varsayar – ve sonra kimse ilgilenmez. Oysa bu kolayca önlenebilir – ve ister planlayıcı, tesisatçı, şantiye şefi ister yapı sahibi olsun – herkesin bunun farkında olması gerekir. Sonuçta Enfeksiyondan Korunma Yasası (IfSG) uyarınca, "insani kullanım için su […] öyle nitelikte [olmalıdır] ki, onun içilmesi veya kullanılması yoluyla insan sağlığının, özellikle de hastalık etkenleri nedeniyle, zarar görmesinden endişe edilmesin". Tesisat yalnızca boruları ve fittingleri değil, aynı zamanda kapama vanalarını, su depolarını, musluk noktalarını, armatürleri ve daha pek çok unsuru kapsar. Söz konusu olan doğru tesisat türü (ör. çift duvar rozetleriyle döngü tesisatı), işletmede yeterince yüksek sıcaklıkların sağlanması, su değişimi için asgari bir süreye uyulması, jeodezik kot, eşzamanlılık faktörü vb.; ve bunlardan başta tesisatçı ile planlayıcı sorumludur.
İçme Suyu Yönetmeliği, DIN, DVGW, ZVSHK...
Buna ek olarak, yasalar, yönetmelikler ve teknik kurallar her zaman bütünüyle kolayca kavranabilir değildir. İçme Suyu Yönetmeliği ve DIN EN 806’nın yanı sıra, DIN EN 1717 (içme suyunun kirlenmeye karşı korunması) ile belirli durumlarda – elbette hepsinde değil – DIN 1988-100 ila -600 gibi ulusal genişletme standartları da geçerlidir. Buna ek olarak DVGW W Kuralları, VDI 6023, ZVSHK bilgi föyleri vb. bulunmaktadır.
Bu nedenle bir paydaşa ve onun fil hafızasına güvenmek yerine, basitçe ve açıkça soru sormak mantıklıdır. İdeal durumda bunun için yazılı bir plan bulunur. Sıkı bir iş birliğinin önemi, ayrıca, yetersiz içme suyu kalitesinin yürürlükteki İçme Suyu Yönetmeliği’ne göre bir suç teşkil etmesi gerçeğiyle de vurgulanmaktadır. Ayrıca DIN EN 806 (İçme suyu tesisatı için teknik kurallar), bir tesisatın 50 yıl olarak hesaplanan bir kullanım ömrü boyunca işlevsel gereklilikleri karşılaması, zarara yol açmaması ve sağlığı tehlikeye atmaması gerektiğini öngörür.
Yalnızca buradan dahi, her tür içme suyu tesisatı için, yani yalnızca oteller, gastronomi işletmeleri, hastaneler, huzurevleri veya benzeri tesisler için değil, tek ailelik konutlarda da, hijyenik hususlara azami özen gösterilmesi gereği ortaya çıkar. Bu nedenle burada da şu geçerlidir: Kim konuşursa ona yardım edilebilir!
7. Durgunluk sürelerinin azaltılması
Yaygın kullanım nedeniyle içme suyu tesisatlarında durgunluk süreleri asla tamamen önlenemez, ancak boru hatlarının ve armatür bağlantılarının doğru boyutlandırılması ve düzenlenmesiyle en aza indirilebilir. Bunun için, sistemde bulunan suyun normal işletim sırasında dahi yeterli ölçüde yenilenebilmesi amacıyla, hat sistemi ihtiyaca uygun şekilde boyutlandırılmalıdır. Bunun ön koşulu, gerçek tekil dirençler dikkate alınarak ve kullanıcı davranışına uyarlanmış, önceden belirlenmiş bir eşzamanlılık faktörüyle yapılan hassas bir boru şebekesi hesabıdır [1].
8. Döngü ve ring hattı
9. Hijyenik açıdan kusursuz sızdırmazlık testi
Burada şu husus açıkça belirlenir: Basınç testinden sonra daha uzun durgunluk süreleri bekleniyorsa, hatlar tamamen boşaltılamıyorsa, don etkisi nedeniyle hatlar su ile basınçlandırılamıyorsa, inşaatın ilerleyişi nedeniyle hatların test edilmesi gerekiyorsa ancak ardından henüz devreye alınamayacaksa, su ile sızdırmazlık testi yapılmamalıdır.
10. Basınçlı hava veya inert gaz ile sızdırmazlık testi
Hatların nihai olarak yalıtılabilmesi ve boşlukların kapatılabilmesi için kural olarak bir sızdırmazlık testinin yapılması gerektiği kabul edilirse, tek aileli bir evde bile sızdırmazlık testini takiben daha uzun bir durgunluk dönemi beklenmelidir. Dolayısıyla hijyenik açıdan kusursuz bir sızdırmazlık testi yalnızca yağsız basınçlı hava veya inert gaz (azot ya da karbondioksit) ile yapılan bir „kuru test“ şeklinde mümkündür. Bu test iki adımda, yani sızdırmazlık testi (ön test) ve ardından yapılan dayanım testi (ana test) olarak gerçekleştirilmelidir. Sızdırmazlık testi 15 kPa (150 mbar) test basıncıyla yapılır.
100 litreye kadar hat hacmi için test süresi en az 120 dakikadır. Her ilave 100 litre hat hacmi başına test süresi 20 dakika artar. Kullanılan manometreler kalibre edilmiş olmalı ve 0,1 kPa (1 mbar) okuma hassasiyeti sağlamalıdır. Dayanım testi, DN 50 dahil hat çapına kadar 300 kPa (3000 mbar) ile gerçekleştirilir.
DN 50'den büyük hat çaplarında test basıncı 100 kPa (1000 mbar) olmalıdır. Test süresi 10 dakikadır - bu süre içinde herhangi bir basınç düşümü gözlenmemelidir. Bu testte de kullanılan manometreler kalibre edilmiş olmalı ve 0,1 kPa (1 mbar) okuma hassasiyeti sağlamalıdır.
1] Eşzamanlılık katsayısının temel düşüncesi, tüm konut birimlerinde aynı anda pik talebin gerçekleşmemesidir.
