Przejdź do treści

11 wskazówek dla optymalnej higieny wody pitnej

Niezakłócone korzystanie z wody pitnej 

Higienicznie doskonała woda pitna to nasz najważniejszy środek spożywczy i podstawa naszego zdrowia, której nie należy lekceważyć. Dlatego w każdych okolicznościach należy unikać wszelkich negatywnych wpływów na jakość naszej wody pitnej - ołowiu, legionelli, innych zanieczyszczeń chemicznych lub biologicznych.

1. Przyczyny utraty jakości

Pogorszenie jakości wody pitnej może nastąpić m.in. na skutek instalacji rur, kontaktu z nieodpowiednimi materiałami, stagnacji w mniej zużytych odcinkach rur i ogrzewania. Jeśli te czynniki zostaną zignorowane w instalacji wody pitnej, będzie to sprzyjać rozwojowi bakterii.

Może to prowadzić do uszczerbku na zdrowiu, a nawet zagrażać życiu.

Systemy rurowe SANHA w pełni spełniają wysokie wymagania stawiane zastosowanym materiałom. W zależności od zastosowania i jakości wody pitnej mamy do dyspozycji systemy z różnych typów stali nierdzewnej, miedzi, stopów miedzi bezołowiowej zawierającej krzem i/lub tworzywa sztucznego, które zawsze zapewniają rozwiązanie spełniające wymagania i gwarantujące optymalną ochronę jakości wody pitnej.

Oprócz zastosowanych materiałów, technologia instalacji odgrywa również bardzo ważną rolę. Oprócz właściwego doboru materiałów higienicznych i elementów systemu, podstawowym warunkiem jakości i trwałości instalacji wody pitnej jest oczywiście konstrukcja systemu, która jest skoordynowana z higieną. W ostatnich latach badania naukowe coraz wyraźniej pokazują, że bakterie z wody pitnej są znacznie bardziej odpowiedzialne za infekcje niż wcześniej podejrzewano.

Z tego powodu inżynierowie, przetwórcy i operatorzy muszą w większym stopniu skupić się na tym "problemie mikrobiologicznym", aby zapewnić higienicznie doskonałą, czystą wodę pitną przez cały czas. Poniższe objaśnienia mają na celu przekazanie planiście, przetwórcy i operatorowi ogólnego przeglądu wiodących bakterii istotnych dla instalacji wody pitnej, higienicznych metod instalacji i profesjonalnego uruchomienia. 

2. Intensywna współpraca wszystkich zaangażowanych stron

Znaczenie i konieczność odpowiedzialnej, ciągłej i intensywnej współpracy pomiędzy planistami, przetwórcami i operatorami ma zasadnicze znaczenie przy planowaniu i realizacji instalacji wody pitnej. Prawda?

Właściwie to tak. Znaczenie współpracy nie może być jednak wystarczająco często podkreślane, ponieważ nie tylko wiele trzeba wziąć pod uwagę, ale i wiele innych kwestii jest zagrożonych.

Wszyscy znają to zjawisko: wszyscy zaangażowani dobrze współpracują ze sobą, ale jeśli chodzi o część lub podprojekt, wszyscy zakładają, że druga osoba jest odpowiedzialna lub troszczy się - i wtedy nikogo to nie obchodzi. Łatwo tego uniknąć - i każdy, czy to planista, instalator, kierownik budowy czy właściciel, powinien być tego świadomy z wyprzedzeniem. Niemiecka ustawa o ochronie przed infekcjami (IfSG) stanowi przecież, że "woda przeznaczona do spożycia przez ludzi musi być takiej jakości, aby jej spożycie lub użycie nie powodowało żadnych szkód dla zdrowia ludzkiego, w szczególności poprzez czynniki chorobotwórcze". Instalacja obejmuje nie tylko rury i armaturę, ale także zawory odcinające, zbiorniki na wodę, krany, armaturę i wiele innych. Jest to kwestia właściwego rodzaju instalacji (np. instalacja pętlowa z podwójnymi panelami ściennymi), gwarancji wystarczająco wysokich temperatur podczas eksploatacji, przestrzegania minimalnego okresu wymiany wody, wysokości geodezyjnej, współczynnika jednoczesności i wielu innych, za co głównie odpowiedzialny jest instalator i planista.

3. Bakterie ołowiowe do oceny jakości wody pitnej

Legionella pod mikroskopem, barwiona na zielono

Aby zapewnić wysoką jakość wody pitnej, oprócz nowych koncepcji instalacji rurociągów, stosowane są obecnie środki zapobiegawcze lub testy w trakcie użytkowania. Obejmują one badania na obecność bakterii.

Szczególnie bakterie i zarazki w wodzie pitnej mogą prowadzić do problemów zdrowotnych.

Od wielkości 400 l system wody pitnej musi więc być sprawdzany w określonych odstępach czasu. Jedna z najważniejszych bakterii wiodących to:

Legionella

Bakteria Pseudomona aeruginosa jest najważniejszym patogenem przenoszonym przez wodę pitną.

Bakteria ta znajduje optymalne warunki wzrostu w temperaturze od 25 do 30 °C. W analizie wody, żaden z tych patogenów nie może wystąpić w 100 ml wody. Instytut Roberta Kocha sklasyfikował już najmniejsze ilości tego patogenu jako "szkodliwe dla zdrowia".

Po zakażeniu tym patogenem jest on bardzo trudny do wyleczenia i może prowadzić do poważnych chorób narządowych u ludzi, czasem nawet do śmierci. Jeśli instalacja wody pitnej jest zainfekowana tym patogenem, zwykle konieczne jest natychmiastowe zamknięcie budynku i przeprowadzenie całkowitej renowacji całej instalacji wody pitnej.

Bakterie E. coli (E. coli)

Bakteria ta występuje w ludzkich i zwierzęcych jelitach; nie należy do wody pitnej. Istnieją jednak powtarzające się doniesienia o skażeniu. Szczególnie na obszarach wiejskich o wysokim stopniu wykorzystania rolniczego może być wprowadzany do wód gruntowych. Bakteria ta powoduje m.in. powikłania żołądkowo-jelitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego i otrzewnej. Inny zarazek kałowy, enterokokoki, ma bardzo podobny efekt - mają również szczególnie długą żywotność.

Pseudomonady

Ta bakteria to zarazek zimnej wody. Szczególnie słabo lub rzadko przepływające przez odcinki rur mogą zostać zainfekowane. Występują one w nieprawidłowo zaprojektowanych lub starszych systemach rurowych (stagnacja). Niebezpieczeństwa: Zapalenie płuc lub infekcje dróg moczowych.

Biofilm

Biofilmy nie są bakterią ani pojedynczym zarodkiem, lecz warstwą, która stanowi pożywienie dla innych organizmów. Dlatego nie ma limitu dla biofilmów, ale tylko dla niektórych zarazków. Tworzą się one w bardzo krótkim czasie w każdym rurociągu. Nie są one szkodliwe dla zdrowia w każdym przypadku. Przeciwnie, częściowo chronią one wnętrze rury, a nawet pomagają utrzymać wodę w czystości. Tworzenie i skład biofilmu zależy również od wartości pH i temperatury wody. Faworyzują one jednak również wszczepianie niebezpiecznych dla zdrowia bakterii, takich jak Legionella (patrz wyżej).

4. Zagrożenie legionellą

W Niemczech szacuje się, że około 3000 zgonów rocznie spowodowanych jest chorobą legionistów wywołaną bakterią Legionella pneumophila. Istnieje ryzyko infekcji, zwłaszcza w przypadku wdychania aerozoli (mieszaniny powietrza i wody), które zawsze znajdują się w publicznych i prywatnych strefach natryskowych oraz w pomieszczeniach z hydromasażem. Aby zapobiec lub wyeliminować ten patogen, ważne jest, aby woda pitna mogła być przez pewien czas podgrzewana do temperatury co najmniej 70 °C. Kodeks Postępowania DVGW W 551 opisuje środki zapobiegania i eliminowania tych bakterii. Jeśli ten patogen zostanie wykryty w systemie wody pitnej, zazwyczaj można go bardzo łatwo wyeliminować poprzez dezynfekcję termiczną. W tym przypadku woda pitna musi być podgrzana do temperatury między 70 a 95 °C. Podgrzana woda pitna musi docierać do każdej części instalacji.

5. Materiały (organiczne) w systemach wody pitnej

Wybór systemu rurociągów, środki higieny podczas instalacji oraz wiedza fachowa podczas prac instalacyjnych są niezbędne do tego, aby bakterie w sieci rurociągów nie były zaopatrywane w dodatkowe składniki odżywcze. Użyte materiały odgrywają ważną rolę. Materiały stosowane w rurociągach mogą uwalniać składniki odżywcze w postaci związków węgla organicznego (DOC = rozpuszczony węgiel organiczny). Przyczyniają się one również do rozwoju bakterii. Federalna Agencja Środowiska (UBA) bierze to pod uwagę w swoich publikacjach na temat oceny higieny materiałów mających kontakt z wodą pitną. Poniższe wytyczne i zalecenia UBA zostały opublikowane tutaj:

  •  Wytyczne KTW zawierające wymagania higieniczne dla tworzyw sztucznych i silikonów
  •  Wytyczne dotyczące powlekania
  •  Wytyczne dotyczące elastomerów

Do oceny substancji, które występują w małych ilościach i normalnie nie dostają się do wody pitnej, stosuje się wytyczne dotyczące środków smarnych oraz wytyczne dotyczące mniejszości. Obejmuje to katalizatory i inicjatory, obróbkę powierzchniową przędzy i tkanin, rozpuszczalniki do dodatków i inne środki pomocnicze.

Wytyczne KTW zostaną zastąpione od 21 marca 2021 r. przez "Podstawę oceny tworzyw sztucznych i innych materiałów organicznych mających kontakt z wodą pitną". Jednakże z powodu pandemii COVID 19 przepisy przejściowe zostały przedłużone o dwa lata. Podstawa oceny UBA dla materiałów metalowych jest już wiążąca.

W szczególności w przypadku stosowania materiałów organicznych należy zapewnić, aby nie stanowiły one podłoża dla rozwoju mikroorganizmów. Do takich materiałów organicznych należą uszczelki z EPDM. Wszystkie materiały organiczne stosowane przez SANHA do produkcji uszczelek poddawane są zatem regularnie niezbędnym badaniom chemicznym i mikrobiologicznym w MPA Dortmund zgodnie z DVGW Code of Practice W 270.

Dzięki temu w systemach instalacyjnych SANHA stosowane są wyłącznie materiały najwyższej jakości i nie ma to negatywnego wpływu na jakość wody pitnej.  

6. Optymalne materiały i systemy

Dwuścienna tarcza, stop miedzi bezołowiowej, z dwoma końcówkami zaciskowymi.

SANHA oferuje materiały i kształtki do każdego zastosowania i jakości wody pitnej, które umożliwiają przetwórcom i projektantom tworzenie higienicznych, trwałych, przyjaznych dla środowiska i trwałych instalacji wody pitnej. Oprócz naszych sprawdzonych systemów rurowych ze stali nierdzewnej, miedzi i tworzywa sztucznego oferujemy również różne systemy rurowe z kształtkami zaciskowymi i przejściowymi z wysokiej jakości bezołowiowego brązu krzemowego (CuSi).

Jak wiadomo, najlepsza instalacja pozwala uniknąć stagnacji (patrz również punkty 8 i 9). Projektanci i procesory mają do dyspozycji wiele okuć i opcji połączeń umożliwiających instalację bez stagnacji (lub z niską stagnacją):

  • Korzystnie zaprojektowane zakręty przepływowe,
  • Trójniki i elementy złączne gwintowane,
  • Kątowniki ścienne lub płyty ścienne,
  • Podwójne panele ścienne wykonane z najwyższej jakości rozwiązań CuSi i stali nierdzewnej.

Ułatwia to wykonanie instalacji w pętli higienicznej przy niskich stratach ciśnienia. Wszystkie kształtki są wyposażone w odpowiednie końcówki zaprasowywane, gwintowane lub wtykowe i mogą być podłączone bezpośrednio do rur wielowarstwowych ze stali nierdzewnej, miedzi lub tworzywa sztucznego, co zapewnia tanią, bezpieczną i efektywną instalację. W szczególności nasze dwuścienne tarcze wykonane z CuSi oferują czyste i bezpieczne rozwiązanie, które jest idealne dla instalacji wody pitnej nie tylko ze względu na szczególnie wysoką zdolność odcynkowania, ale także ze względu na materiał bezołowiowy.

7. Bezołowiowa instalacja wody pitnej

Ołów nie należy do wody pitnej. To, co nie zawiera ołowiu, nie uwalnia go do wody pitnej. Dlatego SANHA oferuje różne złączki systemowe z bezołowiowego brązu krzemowego CuSi. Obecnie sprzedawcy detaliczni, instalatorzy i planiści mogą wybierać spośród kilku serii: Czy to systemowe złączki zaprasowywane serii 8000 "PURAPRESS", sprawdzone złączki gwintowane serii 3000 "PURAFIT®", czy też systemowe złączki zaprasowywane i zaprasowywane serii 23000, 25000 i 35000 "3fit®-Press" i "3fit®-Push" do wielowarstwowych rur wielowarstwowych wysokiej jakości - dzięki systemom bezołowiowym macie Państwo możliwość zredukowania do zera zanieczyszczenia naszej wody pitnej, przecież najważniejszego produktu spożywczego.

Wszystkie nasze systemy bezołowiowe lub wysokogatunkowe stopy miedzi CuSi posiadają oczywiście certyfikaty DVGW i ETA, jak również wiele innych ważnych międzynarodowych jednostek certyfikujących (np. WRAS, KIWA-ATA, CSTB, ETA, SINTEF). Nasza deklaracja do ZVSHK ("ZVSHK Manufacturer's Declaration") jest również dowodem na doskonałą przydatność wielu naszych systemów do wody pitnej. Brąz krzemowy bezołowiowy nadaje się również do kontaktu z wodą pitną zgodnie z "Pozytywną listą materiałów odpowiednich do higieny wody pitnej" wydaną przez Federalną Agencję Ochrony Środowiska (UBA) we wrześniu 2013 r.

8. Skrócenie czasu stagnacji

Ze względu na normalne użytkowanie nigdy nie można całkowicie uniknąć stagnacji w instalacjach wody pitnej, ale można ją zminimalizować, jeśli rurociągi i połączenia obiektów są prawidłowo zwymiarowane i rozmieszczone. W tym celu ważne jest, aby zwymiarować instalację rurową zgodnie z wymaganiami, tak aby nawet podczas normalnej eksploatacji mogła mieć miejsce wystarczająca wymiana wody w instalacji. Warunkiem wstępnym jest dokładne obliczenie sieci przewodów rurowych z uwzględnieniem rzeczywistych oporów pojedynczych i z góry ustalonego współczynnika jednoczesności , dostosowanego do zachowania się użytkownika. 

9. Pętla i rura pierścieniowa

Jeśli to możliwe, należy unikać "instalacji T"; zamiast tego, jeśli to możliwe, punkty poboru powinny być połączone w formie "pętli". Regularnie używane punkty poboru powinny być następnie rozmieszczone na końcu tej instalacji pętli lub cała linia podłogi powinna być zaprojektowana jako "linia pierścieniowa". Połączenie systemów instalacyjnych SANHA z zaworami odcinającymi, regulacyjnymi i płuczącymi gwarantuje zawsze kompletne rozwiązanie. Te metody instalacji zapewniają doskonałą dystrybucję wody w rurach podłogowych za pomocą giętkich i niskostykowych rur, a jednocześnie minimalizują czas stagnacji w możliwie największym stopniu.

W przypadku "instalacji pętlowej/pierścieniowej" rurociąg układany jest w stałym wymiarze. Dezynfekcja termiczna, w której we wszystkich punktach poboru jest zalecana minimalna temperatura 70 °C, jest również znacznie łatwiejsza dzięki tym metodom instalacji. Nawet w instalacjach (np. w szpitalach), w których zalecana jest dodatkowa dezynfekcja rury wody pitnej, instalacja pętlowa lub pętlowo-pierścieniowa może zapewnić, że środek dezynfekcyjny dotrze do każdego punktu poboru, a także późniejsze płukanie, które ma być przeprowadzone, wymaga mniej wysiłku przy tych metodach instalacji. 

10. Higienicznie doskonałe wykrywanie nieszczelności

Podobnie jak w przypadku planowania i montażu instalacji wody pitnej, również test szczelności/ciśnienia musi być przeprowadzany z absolutną świadomością higieny. Przepisy i zalecenia dotyczące higienicznej próby szczelności zawarte są w ulotce ZVSHK "Próba szczelności instalacji wody pitnej" i regule BHKS 5.001 "Próba ciśnieniowa przewodów wody pitnej".

Stanowi to wyraźnie, że nie wolno przeprowadzać próby szczelności z użyciem wody, jeżeli po próbie ciśnieniowej mają być spodziewane dłuższe czasy stagnacji, rury nie mogą być całkowicie opróżnione, rury nie mogą być wciskane wodą ze względu na mróz, rury muszą być poddane próbie ze względu na postęp budowlany, ale nie mogą być uruchomione później.

11. Próba szczelności za pomocą sprężonego powietrza lub gazu obojętnego

Jeżeli założymy, że próba szczelności musi być zazwyczaj przeprowadzana tak, aby rury mogły być ostatecznie zaizolowane, a wnęki mogły być zamknięte, można zasadniczo założyć dłuższą fazę stagnacji po próbie szczelności, nawet w przypadku domu jednorodzinnego. Dlatego higienicznie doskonała próba szczelności jest możliwa tylko w formie "próby na sucho" z użyciem bezolejowego sprężonego powietrza lub gazu obojętnego (azot lub dwutlenek węgla). Próba ta musi być przeprowadzona w dwóch etapach, a mianowicie: próba szczelności (próba wstępna) i następna próba wytrzymałościowa (próba główna). Próba szczelności przeprowadzana jest przy ciśnieniu próbnym 15 kPa (150 mbar). Czas trwania testu wynosi co najmniej 120 minut dla rur o pojemności do 100 litrów. Czas testu wydłuża się o 20 minut na każde dodatkowe 100 litrów objętości linii. Stosowane manometry muszą być skalibrowane i zapewniać dokładność odczytu rzędu 0,1 kPa (1 mbar). Próba wytrzymałościowa jest wykonywana przy ciśnieniu 300 kPa (3000 mbar) do DN 50 włącznie. Dla rur o średnicy większej niż DN 50 ciśnienie próbne powinno wynosić 100 kPa (1000 mbar). Czas trwania testu wynosi 10 minut - w tym czasie nie może być wykrywalny żaden spadek ciśnienia. Ciśnieniomierze używane do tego badania muszą być również skalibrowane i pozwalać na uzyskanie dokładności odczytu 0,1 kPa (1 mbar).

1] Podstawowym założeniem współczynnika jednoczesności jest to, że zapotrzebowanie szczytowe nie jest wywoływane jednocześnie we wszystkich lokalach mieszkalnych.